No século XVIII, unha descrición do Val falaba dunha casa ou hospital para mulleres pobres preto da ermida de Santa Margarida. Aquelas mulleres acudían á fonte para lavar as súas chagas, coa esperanza de atopar alivio.

A noticia procede dunha descrición do arciprestado de Trasancos reunida para o Diccionario Geográfico de Tomás López. O texto, dado a coñecer por Dolores González de la Peña, conta que moitas delas sanaban e deixa aberta unha pregunta que xa se facía daquela: “era pola auga, por casualidade ou por milagre?”

A fonte que coñecemos ten dous canos con forma de peitos de pedra. A tradición atribúe ao de Santa Lucía o alivio dos males dos ollos e ao de Santa Margarida o das doenzas da pel. A descrición antiga das mulleres non especifica de cal dos dous canos tomaban a auga.

Tamén se ten escrito que a fonte foi reparada e trasladada un pouco máis abaixo en 1802. É un dato recollido polo investigador Juan J. Burgoa, mais aínda non localizamos o documento da obra que permita confirmar como se fixo nin onde estaba exactamente antes.

Esta recreación fotográfica ou audiovisual imaxina unha visita a aquel lugar. A casa ou hospital e as mulleres que ían á fonte proceden da descrición histórica; o aspecto das persoas, do edificio e da fonte antes do suposto traslado son unha interpretación visual.

Fontes e alcance da recreación

• Testemuño do século XVIII: descrición do arciprestado de Trasancos para o Diccionario Geográfico de Tomás López, Biblioteca Nacional de España, MSS/7297, pasaxe sobre Santa María Maior do Val transcrita e comentada por Dolores González de la Peña. A lectura debe contrastarse coa imaxe do manuscrito.
• Descrición da fonte e noticia do traslado: Juan J. Burgoa, «A capela de Santa Margarida do Val», Cátedra, nº 14, pp. 54–55. O artigo non sinala o documento concreto que acredita a obra de 1802.
• Os dous «tetos»: ficha do catálogo patrimonial do Concello de Narón. Describe a fonte conservada, sen demostrar que tivese idéntica forma antes de 1802.